Thiếu điện tại Ấn Độ lên mức cao nhất hơn 3 năm, bất chấp sản lượng điện than tăng mạnh

New Delhi, 1/10/2026 – Tình trạng thiếu điện tại Ấn Độ trong tháng 9/2026 đã tăng lên mức cao nhất trong hơn 3 năm, khi nhu cầu điện tăng mạnh do thời tiết nóng, lượng mưa thấp và hoạt động công nghiệp gia tăng. Mặc dù các nhà máy nhiệt điện than liên tục nâng sản lượng, nguồn cung vẫn chịu áp lực do thủy điện suy yếu và lượng than tồn kho tại nhiều nhà máy giảm mạnh.

Theo dữ liệu của Grid-India, lượng điện thiếu hụt trong tháng 9 đạt khoảng 560 triệu kWh, mức cao nhất kể từ tháng 8/2023. Tổng sản lượng điện của Ấn Độ trong tháng cũng tăng 11,3% so với cùng kỳ năm trước, lên 174,17 tỷ kWh, phản ánh nhu cầu điện đang tăng nhanh.

Nhu cầu điện tăng mạnh do thời tiết và hoạt động công nghiệp

Áp lực lên hệ thống điện đã xuất hiện rõ từ đầu tháng 9. Nhu cầu điện cao điểm vượt 260 GW vào ngày 8/9, sau khi đạt 257 GW một ngày trước đó. Trong phần lớn thời gian đầu tháng, nhu cầu duy trì trên 249 GW, cao hơn đáng kể so với mức 198–211 GW cùng kỳ năm 2025.

Đến ngày 10/9, nhu cầu điện cao điểm đạt khoảng 269 GW, chỉ thấp hơn khoảng 1 GW so với mức kỷ lục 270,7–270,8 GW được ghi nhận vào tháng 5. Đây cũng là một trong những mức nhu cầu cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 9.

Thời tiết nóng và lượng mưa thấp là những yếu tố quan trọng thúc đẩy nhu cầu. Điều kiện khô hạn khiến nhu cầu sử dụng điều hòa tăng, trong khi nhu cầu bơm nước phục vụ tưới tiêu cũng tăng tại một số khu vực. Theo ICRA, nhu cầu điện trong 13 ngày đầu tháng 9 tăng 17,6% so với cùng kỳ, trong bối cảnh thời tiết ấm hơn và lượng mưa dưới mức bình thường.

Thủy điện suy yếu, nhiệt điện than tiếp tục đóng vai trò chủ lực

Sự gia tăng nhu cầu diễn ra đồng thời với sự suy giảm của nguồn thủy điện. Trong giai đoạn 1–8/9, sản lượng thủy điện chỉ đạt khoảng 6,04 tỷ kWh, giảm khoảng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Việc nguồn thủy điện suy yếu, đặc biệt trong những khung giờ không có điện mặt trời, khiến hệ thống phải phụ thuộc nhiều hơn vào nhiệt điện.

Để bù đắp thiếu hụt, sản lượng điện than trong tháng 9 tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước, đưa tỷ trọng điện than lên 66,03% tổng sản lượng điện, từ 64,6% trong tháng 8. Đây là tháng thứ sáu liên tiếp các nhà máy nhiệt điện than duy trì mức vận hành cao hơn.

Trong khi đó, điện tái tạo cũng tăng mạnh. Sản lượng điện tái tạo tháng 9 tăng 25,1% lên 29,62 tỷ kWh. Tuy nhiên, tỷ trọng năng lượng sạch trong tổng sản lượng điện lại giảm từ 19,5% xuống khoảng 17%, do sản lượng điện than tăng nhanh hơn.

Tồn kho than tại các nhà máy giảm mạnh

Việc tăng cường vận hành nhiệt điện đang tạo áp lực lớn lên nguồn cung than

Theo CRISIL, lượng than tồn kho tại các nhà máy nhiệt điện đã giảm khoảng 42% trong tháng 8, xuống còn khoảng 29 triệu tấn, so với 50 triệu tấn cùng kỳ năm trước. Lượng tồn kho chỉ đủ đáp ứng khoảng 9 ngày tiêu thụ, thấp nhất kể từ tháng 11/2023. Trong giai đoạn tháng 4–8, lượng than tiêu thụ của các nhà máy nhiệt điện tăng khoảng 8% lên 395 triệu tấn, trong khi lượng than vận chuyển bằng đường sắt chỉ tăng khoảng 5%.

Áp lực tiếp tục gia tăng trong tháng 9. Đến ngày 27/9, lượng than tại các nhà máy nhiệt điện sử dụng than nội địa chỉ còn khoảng 19,2 triệu tấn, giảm gần 24% so với đầu tháng và thấp hơn khoảng 64% so với mức tồn kho cần thiết 53,7 triệu tấn. Có tới 72/168 nhà máy được ghi nhận đang ở mức tồn kho nhiên liệu nghiêm trọng.

Một báo cáo khác cho thấy đến ngày 20/9, khoảng 38% các nhà máy điện than sử dụng than nội địa rơi vào tình trạng tồn kho nghiêm trọng. Trong khi đó, lượng than tiêu thụ của các nhà máy nhiệt điện trong tháng 4–8 tăng nhanh hơn tốc độ vận chuyển than, tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa nhu cầu và khả năng bổ sung tồn kho.

Nguồn cung than chịu ảnh hưởng bởi mùa mưa và logistics

Tình trạng thiếu than tại các nhà máy không hoàn toàn xuất phát từ việc Ấn Độ thiếu than về mặt tài nguyên. Vấn đề lớn hơn nằm ở khả năng khai thác và vận chuyển than đến các nhà máy điện trong thời điểm nhu cầu tăng mạnh.

Mưa kéo dài tại các khu vực khai thác than phía Đông đã làm gián đoạn hoạt động khai thác và vận chuyển. Theo CRISIL, trong giai đoạn tháng 4–8, lượng toa tàu vận chuyển than chỉ tăng khoảng 5%, trong khi lượng tiêu thụ của các nhà máy nhiệt điện tăng khoảng 8%. Điều này khiến lượng than được đưa tới nhà máy không đủ để nhanh chóng khôi phục tồn kho.

Trước áp lực này, Coal India đã cho phép các nhà máy có hợp đồng cung cấp nhiên liệu tăng cường nhận than bằng đường bộ bên cạnh vận chuyển bằng đường sắt từ ngày 7/9. Số lượng tàu vận chuyển than cũng được tăng lên, trong khi Coal India đẩy mạnh vận chuyển bằng đường bộ nhằm bổ sung nguồn cung cho các nhà máy có tồn kho thấp.

Khả năng Ấn Độ tăng nhập khẩu than trong quý IV

Áp lực nguồn cung nội địa cũng đang tạo điều kiện cho nhu cầu than nhập khẩu tăng trở lại.

Theo Kpler, Ấn Độ có thể phải tăng mua than nhiệt trên thị trường đường biển từ quý IV/2026, khi nhu cầu tiêu thụ điện tăng trong khi sản lượng than nội địa và khả năng bổ sung tồn kho chưa theo kịp tốc độ tiêu thụ. Kpler dự báo lượng than nhận tại các nhà máy trong tháng 8 và tháng 9 lần lượt chỉ khoảng 66 triệu tấn và 68 triệu tấn, thấp hơn nhu cầu tiêu thụ tương ứng khoảng 77 triệu tấn và 68 triệu tấn.

Nếu xu hướng này tiếp diễn, hoạt động nhập khẩu than để phối trộn có thể trở thành một giải pháp ngắn hạn nhằm bổ sung tồn kho trước khi nguồn cung nội địa phục hồi sau mùa mưa.